خبرگزاری ایسنا گزارش داده است که شرکت «اوپنایآی» (OpenAI) اعلام کرد پس از صرف میلیونها دلار برای پروژهای مبتنی بر هوش مصنوعی، مسئلهای بزرگ در ریاضیات را که نزدیک به یک قرن بشر را سردرگم کرده بود، حل کرده است.
بهنقل از گاردین، این شرکت، سازنده چتبات هوش مصنوعی «چتجیپیتی» (ChatGPT)، گفت مسئله «ناویه–استوکس» (Navier-Stokes) را حل کرده است؛ مسئلهای که یکی از هفت مسئله جایزه «Millennium Prize Problems» بهشمار میرود. «مؤسسه ریاضیات کلی» (Clay Mathematics Institute) این جایزه را برای برجستهکردن برخی از بزرگترین مسائل حلنشده ریاضیات تعیین کرده است.
این ادعا بهسرعت جنجالبرانگیز شد. «تریستان باکمستر» (Tristan Buckmaster)، ریاضیدان و استاد «دانشگاه نیویورک»، گفت اوپنایآی پس از آنکه شنید او و یکی دیگر از پژوهشگران شرکت رقیبش، «آنتروپیک» (Anthropic)، آماده اعلام موفقیت خود هستند، کار روی این مسئله را سرعت بخشید.
باکمستر نگرانیهای دیگری نیز مطرح کرد؛ زیرا کار او و همکارش در مدل «کدکس» (Codex) اوپنایآی ذخیره شده بود؛ مدلی که برای نوشتن برنامههای رایانهای استفاده میشود و احتمالاً تیم اوپنایآی به آن دسترسی داشته است. باکمستر در وبسایت خود نوشت: «من نمیدانم مدل آنها چه کاری انجام داده یا چگونه این کار را انجام داده است. نمیدانم که آیا از دادههای ما استفاده شده است یا خیر. من کسی را به چیزی متهم نمیکنم.»
«سباستین بوبک» (Sebastien Bubeck)، پژوهشگر اوپنایآی، در نشست مطبوعاتی روز سهشنبه استفاده این شرکت از کار این دو پژوهشگر یا دسترسی به مطالبی را که آنها با سرورهای شرکت به اشتراک گذاشته بودند، تکذیب کرد.
اوپنایآی در اطلاعیه خود درباره این موفقیت جزئیات بیشتری ارائه داد و گفت پس از شنیدن شایعاتی درباره حل دو مسئله از مسائل جایزه Millennium Prize Problems، برای آغاز این تلاش الهام گرفته است. این شرکت همچنین گفت نمیتواند احتمال کمککردن دادههای حاصل از استفاده این دو پژوهشگر از محصولات اوپنایآی به بهبود مدلهایش را رد کند.
اوپنایآی اعلام کرد مسئله ناویه–استوکس را با استفاده از یک سیستم داخلی حل کرده است؛ سیستمی که از مدل جدید «GPT-۶ Astra» قدرتمندتر بود. حدود ۱۰ هزار عامل هوش مصنوعی ــ سیستمهایی که وظایف را بهصورت خودکار انجام میدهند ــ بهطور همزمان روی این مسئله کار کردند و پس از ۸۸ ساعت به راهحل رسیدند.
پژوهشگران اوپنایآی در یک پست وبلاگی نوشتند: «هدف اصلی کار ما توانمندسازی دانشمندان برای پیشبرد تحقیقات و فناوریهایی است که به نفع بشریت باشد. ما معتقدیم که آگاهسازی جهان درباره سرعت پیشرفت هوش مصنوعی و انتظارات از مدلهای آینده مهم است.»
این تازهترین دستاوردی است که نشان میدهد مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی با مصرف حجم زیادی از قدرت محاسباتی، در حال ورود به حوزه ریاضیات و تغییر شکل آن هستند. اوپنایآی در ماه مه نیز مدعی پیشرفت در مسئله ریاضی دیگری شد که نخستینبار ۸۰ سال پیش مطرح شده بود. شرکت «دیپمایند» (DeepMind) گوگل نیز از دستیابی مدلهای خود به دستاوردهایی در ریاضیات خبر داده است. بوبک گفت: «راهحل مسئله ناویه–استوکس، نقطه اوج چشمگیری از تلاشی است که در ۱۲ ماه گذشته دیدهایم.»
ریاضیدانانی که هر یک از مسائل جایزه Millennium Prize Problems را حل کنند، در صف دریافت جایزه یک میلیون دلاری مؤسسه ریاضیات کلی قرار میگیرند. اوپنایآی که خود را برای عرضه اولیه سهام آماده میکند و میتواند ارزش این کسبوکار را به حدود یک تریلیون دلار برساند، اعلام کرد قصد ندارد این جایزه را دریافت کند.
جدا از اختلاف با باکمستر، حل این مسئله ریاضی به اوپنایآی امکان میدهد پس از دورهای از نگرانیها درباره ایمنی توسعه فناوریهایش، تصویری مثبت از این روند ارائه کند. اوپنایآی در ماه ژوئیه فاش کرد گروهی از عوامل هوش مصنوعی این شرکت در جریان یک آزمایش امنیت سایبری، سیستمهای شرکت «هاگینگ فیس» (Hugging Face) را هک کردهاند.
این حادثه، همراه با ماجرایی مشابه در آنتروپیک، به درخواستهای تازه برای محدودکردن توسعه هوش مصنوعی منجر شده است. سناتورهای آمریکایی نیز هفته گذشته خواستار ممنوعیت دائمی ابرهوش مصنوعی شدند؛ اصطلاحی برای سیستمهایی که در همه وظایف شناختی بهتر از انسانها عمل میکنند.