خبرگزاری ایسنا گزارش داده است که به گزارش ایسنا، توکل حبیبزاده، رئیس مرکز امور حقوقی بینالمللی معاونت حقوقی ریاستجمهوری، در مراسم رونمایی از ترجمه کتاب «سلسلهمراتب نظم حقوقی بینالمللی» گفت استادانی مانند جمشید ممتاز که هم در دانشگاه اعتبار و اثرگذاری دارند و هم در پروندهها و مسائل مهم حقوقی کشور مشارکت کردهاند، از ارزشمندترین سرمایههای جامعه حقوقی کشور هستند.
حبیبزاده با بیان اینکه استاد جمشید ممتاز به یک دانشگاه یا حتی یک نسل تعلق ندارد، افزود: او بخشی از میراث حقوقی کشور است. به گفته او، این مراسم صرفاً ادای احترام به مؤلف یک اثر علمی نیست، بلکه ادای دین مرکز امور حقوقی بینالمللی به این استاد برجسته ایرانی در عرصه حقوق بینالملل به شمار میرود و فرصتی برای یادآوری دانش عمیق، تجربه فراوان و استقلال علمی اوست؛ حوزهای که تصمیمها و استدلالهای حقوقی در آن میتواند آثار مهم و گاه بلندمدتی بر منافع و جایگاه یک کشور داشته باشد.
رئیس مرکز امور حقوقی بینالمللی معاونت حقوقی ریاستجمهوری با اشاره به اینکه بزرگداشت استاد ممتاز، بزرگداشت یک فرد بهتنهایی نیست، گفت این مراسم در واقع بزرگداشت دانش و تجربهای است که از استاد به شاگرد و از نسلی به نسل دیگر منتقل میشود. او افزود: بهعنوان فردی که در سالهای اخیر با پروندههای ایران در عرصه حقوق بینالملل سر و کار داشتهام، ادای احترام به استاد ممتاز را تنها یک وظیفه رسمی نمیدانم، بلکه این مراسم فرصتی برای تجلیل از یک سرمایه علمی و حقوقی کشور است.
وی ادامه داد: استاد ممتاز بخش بزرگی از زندگی پربار خود را صرف توسعه و اعتلای دانش حقوق بینالملل، تربیت نسلهای مختلف دانشجویان و خدمت به جامعه علمی کشور کرده است. ارزش یک استاد را نمیتوان فقط در تعداد مقالات و کتابها، مقام علمی یا سمتهای اجرایی او خلاصه کرد؛ بخشی از این میراث در اندیشه شاگردانش، بخشی در نظریههای حقوقیای که در مقاطع حساس ارائه کرده و بخشی نیز در ارتقای دیدگاه مدیران و مسئولان نسبت به حقوق بینالملل باقی مانده است.
حبیبزاده با اشاره به جایگاه مرکز امور حقوقی بینالمللی در پیگیری حقوق ملت ایران در عرصه بینالمللی گفت: استاد ممتاز قاضی موردی در دو پرونده بسیار مهم و حساس کشور در دیوان بینالمللی دادگستری بوده است؛ موضوعی که از سطح بالای اعتماد به دانش، تجربه، اعتبار علمی و تواناییهای حقوقی او حکایت دارد.
او تأکید کرد انتخاب استاد ممتاز در پروندههای حساس و مهم، صرفاً انتخاب یک متخصص برای حضور در یک فرایند قضایی نبود، بلکه بهکارگیری یک سرمایه حقوقی و علمی در یکی از مهمترین نهادهای قضایی بینالمللی به شمار میرفت. به گفته حبیبزاده، مشاوره حقوقی درباره پروندههای حساس و پیچیده بینالمللی تنها ارائه پاسخ به یک پرسش حقوقی نیست، بلکه شناخت درست مسائل، درک واقعیتهای سیاسی و بینالمللی، توجه به پیامدهای عملی تصمیمها و حفظ استقلال علمی را نیز ضروری میکند.
رئیس مرکز امور حقوقی بینالمللی با اشاره به انتخاب جمشید ممتاز بهعنوان نخستین ایرانی برای تصدی سمت قاضی موردی دیوان بینالمللی دادگستری افزود: پیش از انتخاب استاد ممتاز، در برخی پروندههای مربوط به ایران در دیوان، قضات موردی از میان استادان و حقوقدانان برجسته خارجی انتخاب میشدند. انتخاب یک حقوقدان برجسته ایرانی برای این جایگاه، نقطه عطفی در این زمینه بود و نشان داد جامعه حقوقی کشور از سرمایههای علمیای برخوردار است که میتوانند در بالاترین سطوح قضایی بینالمللی نیز ایفای نقش کنند.
حبیبزاده ادامه داد: خوشبختانه این تجربه ارزشمند در پروندههای بعدی نیز ادامه یافت و از استادان و حقوقدانان کشور برای تصدی این جایگاه استفاده شد؛ رویهای که ارزشمند و قابل استمرار است. او دقت، عمق علمی، شناخت رویههای قضایی و توجه به ظرافتهای واقعی را از الزامات فعالیت در دعاوی نزد دیوان بینالمللی دادگستری دانست و افزود آنچه کارنامه استاد ممتاز را برجسته میکند، پیوند میان دانشگاه و عمل حقوقی است.
وی گفت: حقوق بینالملل در دانشگاه تدریس و در کتابها و مقالات تحلیل میشود، اما در بسیاری از موارد، ارزش و کارآمدی آن در تصمیمگیریهای واقعی دولتها و مواجهه با مسائل پیچیده بینالمللی آشکار میشود. استادانی که این دو عرصه را به یکدیگر پیوند میدهند، نقشی فراتر از یک استاد دانشگاه ایفا میکنند؛ آنان دانش را از سطح نظری فراتر میبرند و آن را به ابزاری برای فهم و حل مسائل واقعی جامعه تبدیل میکنند، بدون آنکه مبانی علمی را قربانی ملاحظات کوتاهمدت کنند.
حبیبزاده در پایان از دکتر عابدینی، مدیر علمیپژوهشی مرکز امور حقوقی بینالمللی، و دکتر آذرپندار، مترجم کتاب «سلسلهمراتب نظم حقوقی بینالمللی»، قدردانی کرد و برای استاد ممتاز سلامتی و موفقیت روزافزون آرزو کرد.
در ادامه مراسم، نسرین مصفا، رئیس انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد، گفت کتاب «سلسلهمراتب نظم حقوقی بینالمللی» حاصل تدریس استاد ممتاز در آکادمی حقوق بینالملل لاهه است. به گفته او، روش و منش استاد ممتاز همواره بر انتخاب موضوعات جدید و جذاب حقوق بینالملل برای تدریس، ارائه سخنرانی و نگارش مقاله استوار بوده است.
مصفا خاطرنشان کرد کتاب «سلسلهمراتب نظم حقوقی بینالمللی» نخستین کتاب آکادمی حقوق بینالملل لاهه است که از سوی یک استاد ایرانی، بهعنوان نخستین استاد این آکادمی از قاره آسیا، نگاشته شده است. رئیس انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد افزود جمشید ممتاز در سال 2014 تدریس خود را بهعنوان نخستین استاد آسیایی آکادمی حقوق بینالملل لاهه آغاز کرد. او این افتخار را نهتنها متعلق به ایران، بلکه متعلق به کشورهای آسیایی و همه کشورهای در حال توسعه دانست؛ زیرا استادی از این کشورها برای تدریس در آکادمی انتخاب شده است.
مصفا همچنین از همراهی و نقش بیبدیل همسر جمشید ممتاز در موفقیتهای او و اتمام این کتاب قدردانی کرد و از حبیبزاده، مجموعه مرکز امور حقوقی بینالمللی و آذرپندار برای ترجمه این اثر تشکر کرد. او برای استاد ممتاز آرزوی سلامتی داشت.
رئیس انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد با اشاره به شرایط بینالمللی بر توجه به آخرین پاراگراف کتاب استاد ممتاز تأکید کرد و گفت بازگشت به روح منشور و پایان یافتن خودمحوری دولتها میتواند روحی تازه در کالبد جامعه بینالمللی بدمد و آن را احیا کند؛ امری که به گفته او، مستلزم توجه به ارزشهای انسانی است و حقوق بینالملل حاصل همین ارزشهاست.
احمدرضا آذرپندار، مترجم کتاب «سلسلهمراتب نظم حقوقی بینالمللی»، نیز ضمن خوشآمدگویی به استادان و حاضران، از راهنماییهای دکتر رضا موسیزاده در ترجمه و تدوین کتاب و حمایتهای مرکز امور حقوقی بینالمللی، بهویژه دکتر حبیبزاده و دکتر عابدینی، و همچنین همسر خود قدردانی کرد و برای استاد ممتاز از خداوند سلامتی خواست.
آذرپندار گفت فرایند ترجمه کتاب با جنگ دوازدهروزه همزمان بود. او افزود کتاب «سلسلهمراتب نظم حقوقی بینالمللی» در شش فصل به مبانی، معیارهای شناسایی، انطباق اقدامات دولتها و قطعنامههای شورای امنیت با هنجارهای آمره، مسئولیت ناشی از نقض و چالش مصونیت دولتها و کارگزاران در برابر این هنجارها میپردازد و ابراز امیدواری کرد این اثر به غنای ادبیات حقوقی فارسی و توانمندسازی حقوقی ایران در عرصه بینالمللی کمک کند.
مترجم کتاب بر اهمیت کاربردی آن برای ایران در چهار محور اساسی تأکید کرد و گفت ممنوعیت تجاوز نظامی با توجه به شرایط مخاصمه فعلی، مسئولیت بینالمللی دولتها در دعاوی مطرحشده در دیوان بینالمللی دادگستری، مصونیت دولتها در برابر دعاوی خارجی، بهویژه در آمریکا و کانادا، و مداخله بشردوستانه و مسئولیت حمایت، از مهمترین محورهایی هستند که میتوانند در شرایط فعلی کمک شایانتوجهی به ایران کنند.
در ادامه این مراسم، محسن عبداللهی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، و هادی آذری، عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی، در سخنانی به جایگاه بیبدیل استاد ممتاز در عرصه حقوق بینالملل پرداختند و بخشهای مختلف کتاب «سلسلهمراتب نظم حقوقی بینالمللی» را از منظر علمی تبیین کردند.