بر پایه گزارش خبرگزاری ایسنا، گوهری انزانی در گفتوگو با ایسنا، به بررسی تغییرات در ارتباطات خانوادگی پرداخت و گفت: در گذشته، افراد تنها به یکدیگر متصل نبودند، بلکه در کنار هم حضور داشتند، شوخی میکردند و این تعاملات باعث تقویت ارتباطات، افزایش مشارکت و ایجاد همدلی میشد. این صمیمیت در گفتوگوها و حضور چند نسل در کنار هم به فرزندان کمک میکرد تا زندگی را تجربه کنند و احساس تعلق به خانواده را پیدا کنند. او افزود که اگرچه نمیتوان فناوری را نادیده گرفت، اما باید مراقب بود که این فناوری و شبکهها جایگزین گفتوگو، بازی، خاطرهسازی و صمیمیت نشوند.
انزانی به پدیده «غیبت ذهنی در عین حضور فیزیکی» اشاره کرد و گفت که این وضعیت یکی از چالشهای اصلی امروز است؛ در این حالت، فرد در جمع حضور دارد اما توجه و هیجان او به سمت دیگری معطوف است. او توضیح داد که موبایل این وضعیت را تسهیل کرده، زیرا مغز انسان به محرکهای جدید مانند پیامها و اعلانها حساس است و این موارد به سرعت توجه فرد را از گفتوگو منحرف میکند. عادت به ارتباطات کوتاه و مداوم در فضای دیجیتال، ماندن در یک گفتوگوی طولانی را برای افراد دشوار کرده است. در گذشته، لحظات سکوت در جمع فرصتی برای شروع گفتوگو یا بازی بود، اما اکنون موبایل به فرد اجازه میدهد به سرعت از این احساس فاصله بگیرد. انزانی با انتقاد از تصور نادرست «چند وظیفهگی» تأکید کرد که توجه عمیق قابل تقسیم نیست و این امر منجر به عدم مشارکت روانی فرد در عین حضور فیزیکی میشود. او هشدار داد که استفاده نامناسب از موبایل میتواند افراد نزدیک را از هم دور کند؛ بهعنوان مثال، وقتی اعضای خانواده در کنار هم نشستهاند اما هر کدام در حال ارتباط با افراد یا گروههای خارج از آن جمع هستند، تنها حضور فیزیکی آنها حفظ شده است. این روانشناس تأکید کرد که این رفتار باعث کاهش تماس چشمی و صمیمیت میشود و نگاه کردن به موبایل در حین صحبت، پیام «اهمیت نداشتن حضور طرف مقابل» را منتقل میکند که منجر به احساس طردشدگی و بیارزشی در دیگران میشود. انزانی افزود که موبایل به خودی خود عامل انزوا نیست، بلکه نوع استفاده از آن تعیینکننده است؛ برای مثال، تماس تصویری با عزیزانی که دور هستند میتواند مفید باشد، اما چککردن گوشی هنگام صرف شام یا در جمع خانواده، صمیمیت را کاهش میدهد. او با بیان اینکه بحران امروز «کمبود توجه کامل» است، گفت: برای بازگرداندن ارتباط احساسی، نباید موبایل را حذف کرد، بلکه باید در دورهمیها موقتاً آن را کنار گذاشت و توجه را دوباره به انسانهای کنارمان معطوف کرد.
انزانی همچنین به این نکته اشاره کرد که آیا تمایل اعضای خانواده به استفاده مداوم از گوشی در جمع، نشانهای از وجود فاصلههای عاطفی پنهان در ساختار خانواده است؟ او توضیح داد که این موضوع به تنهایی دلیل نیست و استفاده مداوم از گوشی در جمع خانواده یک نشانه قابل بررسی است، نه یک تشخیص قطعی در رابطه با روابط خانوادگی. او افزود که ممکن است چند حالت پشت این رفتار وجود داشته باشد؛ از جمله فرار از گفتوگوی ناخوشایند یا تعارض، یا احساس عدم امنیت در گفتوگو. همچنین کمبود صمیمیت، نیاز به حریم شخصی، عادت و وابستگی و جبران ارتباطات بیرونی نیز میتواند از دلایل این رفتار باشد. انزانی ادامه داد که اگر استفاده از گوشی همراه با نشانههایی باشد، احتمال وجود فاصله عاطفی بیشتر میشود؛ بهعنوان مثال، اگر اعضای خانواده دیگر حرفهای مهم خود را با هم نمیزنند و گفتوگوها جنبه دستوری، انتقادی و روزمره دارد، سکوت در جمع سخت و سنگین است و تلاش برای گفتوگو با بیتوجهی مواجه میشود. در این شرایط، افراد از نظر فیزیکی کنار هم هستند، اما تجربه مشترک و صمیمیت مشترکی ندارند. او تأکید کرد که در این وضعیت، گوشی علت اصلی نیست، بلکه بیشتر یک داروی مسکن و پناهگاهی است که فرد میتواند برای تجربه آرامش به آن پناه ببرد. انزانی خاطرنشان کرد که اگر خانواده فقط بگوید «گوشی را کنار بگذار»، این مسأله حل نمیشود و باید پرسید چه چیزی باعث شده که افراد برای کنار هم بودن نیاز به گوشی داشته باشند تا فضا را تحمل کنند. در نهایت، او گفت که گوشی گاهی دیواری میان اعضای خانواده است، اما گاهی نیز تنها پردهای است که نشان میدهد فاصلهای از قبل وجود داشته و استفاده از گوشی، فضای عاطفیای را که به خوبی شکل نگرفته، نمایان میکند.
انزانی با اشاره به اینکه غرق شدن در موبایل حین دید و بازدیدها، راهی برای فرار از اضطراب تعاملات حضوری یا ناشی از عدم جذابیت گفتوگوهای خانوادگی است، گفت: حضور در جمع گاهی برای افرادی که بهویژه درونگرا هستند، فشار روانی ایجاد میکند. به همین دلیل، ممکن است این افراد کمتر با افراد ناآشنا صحبت کنند تا مورد قضاوت قرار نگیرند یا وارد بحثهایی نشوند که برایشان راحت نیست. در این حالت، موبایل به نوعی پناهگاه روانی تبدیل میشود؛ فرد میتواند در زمان احساس ناراحتی یا اضطراب به آن پناه ببرد و برای مدتی از این موقعیت اجتماعی آزاردهنده دور شود. انزانی افزود که گاهی اوقات موبایل نقش سپر را دارد تا فرد کمتر مجبور به تماس چشمی یا صحبت با کسی شود که به آن علاقه ندارد. او ادامه داد که موضوعات گفتوگوی خانوادگی ممکن است جذاب نباشند؛ مسائلی مانند تکراری شدن بحثها، انتقاد از سبک زندگی، مقایسهها، مسائل مالی یا پرسشهای شخصی، باعث میشود فرد فضای دیجیتال را که خودش انتخاب میکند به تعامل حضوری ترجیح دهد. در این وضعیت، موبایل تنها عامل حواسپرتی نیست، بلکه رقیبی برای کیفیت پایین تعامل خانوادگی است. انزانی تأکید کرد که باید کیفیت و امنیت روابط خانوادگی را افزایش داد و به جای اینکه از فرد بپرسیم چرا گوشی را کنار نمیگذاری، باید پرسش عمیقتری مطرح کنیم؛ اینکه چه چیزی باعث شده فرد حضور با گوشی را به حضور در این جمع ترجیح دهد یا برای او جذابتر باشد.